20.11.2026
Litlar hreyingar halda áfram á Svínafellsheiði
- Litlar hreyfingar mælast áfram á Svínafellsheiði.
- GPS-mælingar úr vettvangsferð 12. nóvember eru í samræmi við mælingar vöktunarkerfisins.
- Hætta í byggð er talin lítil að svo stöddu.
- Veðurstofan mælir ekki með ferðum á Svínafellsjökul á næstunni.
Í vikunni var unnið úr gögnum sem safnað var í vettvangsferð á Svínafellsheiði 12. nóvember. Færslur sem mældust á fastpunktum í ferðinni eru í samræmi við mælingar GPS-stöðvanna, innan mæliskekkju. Tvær GPS-stöðvar og þrír togmælar vakta hlíðina og senda gögn í rauntíma.
Við vettvangsskoðun og á drónamyndum sáust sprungur í jaðarurðinni neðan við sprungusvæðið. Sprungurnar í urðinni eru líklega í lausu efni og ótengdar sprungunum í berggrunninum. Að öðru leyti sáust engar breytingar á yfirborði.
Færslur frá lokum september
Frá lokum september hefur neðri GPS-stöðin (SVIN) færst um 4 cm til norðnorðvesturs, niður hlíðina, og sigið um 6 cm. Efri GPS-stöðin (SVIE) hefur færst um 2,5 cm til norðnorðvesturs og nær engin lóðrétt færsla hefur mælst þar.
Mælingar togmælanna eru í samræmi við þær hreyfingar sem GPS-stöðvarnar nema. Togmælarnir mæla breytingar á fjarlægð milli fastpunkta sitt hvorum megin við meginsprunguna.

Þrívíddarmynd af Svínafellsheiði og Svínafellsjökli. Á myndinni sjást meginsprungan, skriðuefnið sem féll á jökulinn árið 2013 og staðsetning GPS-stöðvanna á efra (SVIE) og neðra (SVIN) svæðinu. Mynd frá Náttúrufræðistofnun, 2025.
Orsakir hreyfinganna enn óljósar
Hreyfingar á Svínafellsheiði voru óverulegar frá árinu 2018 þar til skýrar hreyfingar mældust á ný í haust. Þynning jökulsins á undanförnum árum og hægfara framrás skriðuefnis framan við sprungusvæðið eru meðal mögulegra skýringa á því að hreyfingarnar hófust aftur. Skriðuefnið féll á jökulinn árið 2013.
Vatnsbúskapur svæðisins gæti einnig haft áhrif. Úrkoma getur hækkað grunnvatnsborð og aukið vatnsþrýsting í sprungum. Það getur dregið úr stöðugleika bergsins. Líklegt er að fleiri en einn þáttur eigi þátt í hreyfingunum.
Áfram fylgst með hreyfingum og úrkomu
Veðurstofan heldur áfram að vakta svæðið og fylgist með veðurspám. Sérstaklega verður fylgst með því hvort hreyfingar í hlíðinni breytist ef hlýnar og fer að rigna.
Erfið veðurskilyrði á Svínafellsheiði geta gert rekstur og viðhald mælikerfisins krefjandi. Snjór, ísing og vindur geta haft áhrif á rafmagnskerfi mælitækjanna og truflað gagnaflutning.
Mikil hætta á jöklinum ef skriður falla
Hætta í byggð er talin lítil að svo stöddu. Ef berghlaup fellur úr sprungusvæðinu við núverandi aðstæður telja sérfræðingar líklegast að það stöðvist á jöklinum áður en það nær lóninu við jökulsporðinn.
Á jöklinum sjálfum yrði mikil hætta ef skriður féllu úr hlíðinni. Veðurstofan mælir því ekki með ferðum á Svínafellsjökul á næstunni.
Hættumat til lengri tíma
Í hættumati Veðurstofunnar frá 2025 eru settar fram nokkrar sviðsmyndir til að meta hvernig hættan gæti breyst á næstu áratugum. Í sviðsmynd fyrir árið 2070 er gert ráð fyrir að jökullinn hafi þynnst og hopað og að lónið við jökulsporðinn hafi stækkað verulega. Við þær aðstæður aukast líkur á að berghlaup nái í lónið. Ef það gerist gæti flóð borist niður fyrir jökulinn. Hættumat Veðurstofunnar frá 2025